Als partner van sonsbeek2020 presenteert het museum in de zomer van 2020 drie solotentoonstellingen van kunstenaars die nog niet of nauwelijks een rol spelen binnen de geschiedenis van de moderne kunst: de Nederlandse Sedje Hémon (Rotterdam, 1923-Den Haag 2011), de Pakistaan Imran Mir (Karachi, 1950-2014) en de Braziliaan Abdias do Nascimento (Franca, 1914-Rio de Janeiro, 2011). De semi-retrospectieven zijn samengesteld door Bonaventure Ndikung, de curator van sonsbeek20→24. De drie tentoonstellingen lopen van 5 juni tot en met 13 september 2020.

Afbeeldingen: Imran Mir, Sixth Paper on Modern Art, 1984 / Abdias do Nascimento, Afro Standard, 1993 /  Sedje Hémon, Indignation, 1963

Sedje Hémon. Emotion of spirits

Het werk van de Joods-Nederlandse schilder en componist Sedje Hémon (Rotterdam, 1923-Den Haag 2011) bevindt zich op het snijvlak van beeldende kunst en muziek. Het werk van Hémon is nauw verweven met haar biografie: een carrière als violist wordt ondermijnd door trauma’s opgedaan in concentratiekamp Auschwitz tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Geschilderde muziek

Vanaf de vroege jaren vijftig legt ze zich toe op de schilderkunst waarin ze de ‘volledige, objectieve integratie van muziek en schilderkunst’ nastreeft. Hémons abstracte schilderijen zijn zowel beeld als partituur en kunnen daadwerkelijk muzikaal uitgevoerd worden volgens een door haarzelf uitgewerkt, ingenieus systeem.

Documenta

Ondanks de inzet van kunsthistoricus en -criticus Hans Jaffé (1915-1984) in de jaren zestig is het werk van Hémon nog vrijwel onbekend. Mede door de opname van vijftien schilderij-partituren van Hémon in Documenta 14 door Ndikung, wordt haar werk de laatste jaren herontdekt.

Imran Mir. A world that is not entirely reflective but contemplative

De Pakistaanse schilder, beeldhouwer en ontwerper Imran Mir (Karachi, 1950-2014) is altijd terughoudend geweest in het geven van uitleg over zijn werk. Zijn puur abstracte werk heeft geen referenties aan de ‘zichtbare wereld’. Mir hanteert in zijn schilderijen en sculpturen een zuiver beeldend vocabulaire van roosters, patronen, cirkels, driehoeken en organische vormen.

Paper on modern art

Opgeleid in Denemarken en Canada is Mir zich zeer bewust van de ontwikkelingen in de westerse moderne kunst. Hij ziet zijn tentoonstellingen als ‘niet-academische betogen over moderne kunst’ en noemt ze consequent ‘Paper on modern art’. Zijn Sixth paper on modern art (1984) doet denken aan de Man van Vitruvius (ca. 1490) van Leonardo da Vinci waarin de mens als maat der dingen geldt.

Monumentaal

Vanaf 2000 maakt Mir, onder meer onder invloed van Mark Rothko, schilderijen van monumentaal formaat in verzadigde kleuren die de kijker visueel volledig kunnen omgeven.

Abdias do Nascimento. Being an event of love

Het werk van de Afro-Braziliaanse dichter, toneelschrijver, essayist en politicus Abdias do Nascimento (Franca, 1914-Rio de Janeiro, 2011) is geworteld in de Afrikaanse traditie. In zijn schilderijen gebruikt hij symbolen, mythen, concepten en aforismen uit het oude Egypte, en de West-Afrikaanse bevolkingsgroepen Yorubas en Ashantis. Nascimento’s schilderijen worden bevolkt door Orisha’s, geesten of bovennatuurlijke wezens uit met name de Yoruba-religie, geschilderd in felle, ongemengde kleuren.

An event of love

Zijn werk trotseert traditionele kunsthistorische categorieën als figuratie of abstractie. Nascimento spreekt zelf over kunst als ‘an event of love’, en als ‘een gebaar van menselijke en culturele integratie’. In de jaren zeventig was Nascimento zeer actief in de internationale Pan-Afrikaanse beweging en leefde hij langere perioden in ballingschap waar hij een groot deel van zijn oeuvre maakte.

Nobelprijs

In 2004 werd Nascimento genomineerd voor de Nobelprijs van de vrede voor zijn jarenlange strijd tegen de raciale misstanden in Brazilië.

Sonsbeek en het Kröller-Müller Museum

Het Kröller-Müller Museum en Sonsbeek hebben een lange gezamenlijke geschiedenis. Al bij de derde versie van Sonsbeek in 1955 wordt Bram Hammacher, directeur van het Kröller-Müller Museum van 1947 tot 1963, lid van het selectiecomité. Zijn opvolger Rudi Oxenaar, directeur van 1963 tot 1990, is curator van de zesde aflevering: Sonsbeek buiten de perken (1971). In de loop van de tijd zijn diverse werken die op de tentoonstelling in Arnhem te zien waren, aangekocht door het museum, zoals Le cri (Le couple) (1928-1929) van Jacques Lipchitz, Trowel (1971) van Claes Oldenburg en Secrets of the waters (for Mnemosyne) (2008) van Ana Maria Tavares. En er staan twee Sonsbeekpaviljoens in de beeldentuin van het museum: het Rietveldpaviljoen (1964-1965, ontwerp 1954-1955) en het Van Eyckpaviljoen (2005, ontwerp 1965-1966).

Bij de drie solotentoonstellingen van Sedje Hémon, Imran Mir en Abdias do Nascimento verschijnen drie publicaties onder redactie van Bonaventure Ndikung.

Websites:
Imran Mir: www.imranmir.com (Engels)
Sedje Hémon: www.sedjehemonstichting.nl (Nederlands)
Abdias do Nascimento: www.ipeafro.org.br (Portugees)

De tentoonstelling Abdias do Nascimento. Being an event of love komt tot stand in samenwerking met:

Werken Imran Mir © Imran Mir Art Foundation (IMAF) - Werken Abdias do Nascimento © IPEAFRO (Instituto de Pesquisas e Estudos Afro-Brasileiros / Afro-Brazilian Studies and Research Institute) - Werken Sedje Hémon © Estate of Sedje Hémon