Meesterproef

De aardappeleters is het meest ambitieuze schilderij uit Van Goghs Nederlandse periode. Voordat hij aan het schilderij begint, maakt hij ruim honderd portretstudies van landarbeiders, diverse tekeningen en twee geschilderde studies. Zo bereidt hij zich voor op zijn grote schilderij over het Brabantse boerenleven, dat hij als een soort meesterproef ziet. Hij wil bewijzen dat hij op weg is een goede figuurschilder te worden. Dit schilderij gaat vooraf aan de laatste versie en heeft vrijwel dezelfde compositie, maar is schetsmatiger opgezet.

Harde boerenleven

Van Gogh maakt zijn tekeningen en studies bij de boerenfamilie De Groot-van Rooij in huis. Het is niet zijn bedoeling om deze mensen exact te portretteren. Hij wil de sfeer en de primitiviteit van het harde boerenleven weergeven.

‘Eerlijk verdiend’

Later schrijft hij daarover aan Theo: ‘Ik heb namelijk wel terdege er op willen werken dat men de gedachte krijgt dat die luitjes die bij hun lampje hun aardappels eten, met die handen die zij in de schotel steken zelf de aarde hebben omgespit en (…) dat zij hun eten zo eerlijk verdiend hebben.’